Wetenschappelijke beschouwing n.a.v. symposium over Biomassa en CO2 van ISAFOR

I S A F O R stands for Institution Support and Analysis, and Landuse (klik hier voor website)

ISAFOR: Het biomassa discours: Back to the basics, 16 september 2018

Het biomassa discours: Back to the basics

Bij de beoordeling van het effect van het vervangen van fossiele brandstof door houtige biomassa is het van belang onderscheid te maken tussen jaarlijkse opname, tijdelijke vastlegging en langduriger vastlegging van CO2. Bossen en bomen leggen jaarlijks CO2 vast in stam en takken. Dat is de jaarlijkse opname. Centraal staat hier opname van CO2 die vervolgens voor meerdere jaren wordt vastgehouden, vandaar de focus op stam en takhout. CO2 opname in bladeren en bodem die na korte tijd weer omgezet wordt in CO2 uitstoot wordt niet in de beschouwing betrokken. Netto jaarlijkse vastlegging van CO2 in de bodem wordt in de zes onderstaande stellingen gezien als onderdeel van de jaarlijkse opname van CO2 door het bos.

Zolang de bomen groeien houden ze cumulatief de jaarlijkse opname vast. Dat kan gezien worden als tijdelijke vastlegging. Zodra de boom is gekapt wordt de tijdelijke vastlegging beëindigd en gaat deze over in het zij uitstoot van CO2 door verbranding van het hout voor energie opwekking, dan wel in een langduriger vorm van vastlegging door toepassing van het hout in de bouw, meubelindustrie en dergelijke. (Er bestaan uiteraard tussen vormen waarbij hout of papier kortstondig wordt gebruikt en dan alsnog wordt verbrand)

Hieronder volgen zes stellingen die het effect van het vervangen van fossiele brandstof door houtige biomassa samenvatten.

  1. In de imaginaire situatie waar de energieopwekking in de wereld plaats vindt zonder fossiele brandstof is opwekking van energie door houtige biomassa alleen dan klimaat neutraal zolang de jaarlijkse CO2 uitstoot (alle bronnen) kleiner of gelijk is aan de jaarlijkse opname door bos, bomen en oceanen.
  2. In de imaginaire situatie waar energieopwekking in de wereld plaats vindt door uitsluitend fossiele brandstof is energieopwekking alleen dan klimaat neutraal zolang de jaarlijkse CO2 uitstoot (alle bronnen) kleiner of gelijk is aan de jaarlijkse opname door bos, bomen en oceanen en tijdelijke vastlegging wordt opgevolgd door langduriger vastlegging.
  3. In de imaginaire situatie waar energieopwekking in de wereld plaats vindt zonder fossiele brandstof draagt opwekken van energie door houtige biomassa bij aan verhoging van de concentratie CO2 in de atmosfeer zolang de jaarlijkse CO2 uitstoot (alle bronnen) groter is aan de jaarlijkse opname door bos, bomen en oceanen.
  4. In de imaginaire situatie waar energieopwekking in de wereld plaats vindt door uitsluitend fossiele brandstof draagt de energieopwekking bij aan verhoging van de concentratie CO2 in de atmosfeer zolang de jaarlijkse CO2 uitstoot (alle bronnen) groter is dan de jaarlijkse opname door bos, bomen en oceanen. De bijdrage wordt nog verhoogd als de tijdelijke vastlegging niet wordt opgevolgd door langduriger vastlegging van CO2.
  5. In de situatie waar energieopwekking in de wereld plaats vindt door zowel fossiele brandstof als houtige biomassa is energieopwekking alleen dan klimaat neutraal zolang de jaarlijkse gezamenlijke CO2 uitstoot van fossiele brandstof en houtige biomassa en andere bronnen kleiner of gelijk is aan de jaarlijkse opname door bos, bomen en oceanen en het aandeel tijdelijke vastlegging dat overeenkomt met het aandeel fossiele brandstof wordt opgevolgd door langduriger vastlegging van CO2.
  6. In de situatie waar energieopwekking in de wereld plaats vindt door zowel fossiele brandstof als houtige biomassa draagt de energie opwekking bij aan verhoging van de concentratie CO2 in de atmosfeer zolang de jaarlijkse gezamenlijke CO2 uitstoot van fossiele brandstof en houtige biomassa en andere bronnen groter is dan de jaarlijkse opname door bos, bomen en oceanen. De bijdrage wordt nog verhoogd als het aandeel tijdelijke vastlegging dat overeenkomt met het aandeel fossiele brandstof niet wordt opgevolgd door langduriger vastlegging van CO2.

Uit de vergelijking van stelling 1 en 2 blijkt er een fundamenteel verschil in de omstandigheid van klimaat neutrale energieopwekking door fossiele brandstof dan wel door houtige biomassa. Voor het klimaat neutraal verbranden van fossiele brandstof geldt, naast het feit dat de jaarlijkse CO2 uitstoot (alle bronnen) kleiner of gelijk moet zijn aan de jaarlijkse CO2 opname, de voorwaarde dat tijdelijke vastlegging moet worden omgezet in langduriger vastlegging. Deze voorwaarde geldt niet bij het verstoken van biomassa. Daarbij wordt het hout waarin de CO2 tijdelijk is vastgelegd immers direct verbrand.

Momenteel bevindt de wereld zich in de situatie zoals weergegeven in de zesde stelling. In die situatie resulteert vervangen van fossiele brandstof door houtige biomassa niet in het verlagen van de netto CO2 uitstoot. In tegendeel, per kilo watt uur, komt bij verbranden van houtige biomassa in vergelijking met natuurlijk gas aanzienlijk meer CO2 vrij. Ook in vergelijking met steenkolen komt bij verbranding meer CO2 vrij maar het verschil is minder groot dan bij gas.

Conclusie

  1. Klimaat neutrale energieopwekking door middel van fossiele brandstof stelt eisen aan de toepassing van hout na de kap (langduriger vastlegging) die niet gelden voor energieopwekking door middel houtige biomassa. Dat is een positief aspect van vervanging van fossiele brandstof door houtige biomassa.
  2. Al gedurende een aantal decennia is de jaarlijkse gezamenlijke CO2 uitstoot van fossiele brandstof en houtige biomassa en andere bronnen in de wereld groter dan de jaarlijkse opname door bos, bomen en oceanen. In deze situatie resulteert vervangen van fossiele brandstof door houtige biomassa in het verhogen van de netto CO2 uitstoot.
  3. Het vastleggen van CO2 in de bossen en bomen is evenredig met de jaarlijkse hoeveelheid m3 bijgroei van hout. Zolang niet aangetoond kan worden dat het oogsten van hout ten behoeve van het verstoken voor energiedoeleinden een zodanig positief effect op de bijgroei heeft dan wel tot een zodanige afname leidt van de decompositie van tak en tophout in het bos, dat daarmee het slechtere rendement van biomassa meer dan gecompenseerd wordt, draagt vervangen van fossiele brandstof door biomassa alleen maar bij aan het vergroten van het probleem. Zolang de CO2 uitstoot in de wereld groter is dan de jaarlijkse opname moet fossiele brandstof niet worden vervangen door houtige biomassa.

Slot opmerking

Ook in een situatie waarbij de uitstoot van CO2 volledig wordt opgenomen door bossen, bomen en oceanen zal de schaal waarop fossiele brandstof kan worden vervangen door biomassa slechts van beperkte omvang zijn. De beperking zit in de aanspraak op het landgebruik. Om fossiele brandstof te vervangen is een niet te realiseren uitbreiding van het bosareaal nodig.

ISAFOR

Erik Lammerts van Bueren 16-9-2018

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *